1   +   10   =  

SALT’ın artık klasikleşen “Perşembe Sineması” programı, 6. yılında, yeni bir dünya düzeninin kurulduğu, neoliberalizmin yükselişinin başladığı 1990’lara yakından bakıyor. Dönemin toplumsal değişimleri ışığında kent hayatını inceleyen film seçkisi, farklı coğrafyalara uzanırken kült statüsüne erişmiş yönetmenlerin değerli filmlerini izleyiciyle buluşturuyor.

Berlin Duvarı’nın yıkılması, SSCB’nin dağılması, küreselleşme, Soğuk Savaş’ın sona ermesi gibi dünyayı (ve birbirini) öyle veya böyle etkileyen bir dizi gelişmenin ardını inceleyen filmler, 20 yıl öncenin farklı coğrafyalardaki gündelik kent hayatını, SALT Araştırma ve Programlar Direktörü Meriç Öner’in deyimiyle “bugünün merakıyla” inceliyor.

30 Mayıs’a kadar SALT Beyoğlu’nda bulunan Açık Sinema’da gösterilecek filmlerin ilki, 28 Mart’ta gösterilen Life is Sweet (Mike Leigh, 1990) oldu. Margaret Thatcher dönemi Londra’sında işçi sınıfından ailenin banliyödeki yaşamına odaklanan film, alışılmış aile portrelerinin aksine birtakım melodramatik yapıları korusa da çoğunlukla çağın ruhunu yansıtan yapısıyla çarpıcı bir tablo sunuyor. Aile fertlerinin kendine özgü karakterlerini ve dertlerini hikâyesine layıkıyla yansıtan Life is Sweet, aynı zamanda Jim Broadbent, Timothy Spall ve David Thewlis gibi sinema (bilhassa Harry Potter serisi) meraklılarının sonradan iyi tanıyacağı bazı isimlerin genç hâllerini bir araya getiriyor.

Görsel karakteri, editoryal titizliği ve kente dair söyledikleriyle dikkat çekici bir kimliğe sahip olan SALT, Perşembe Sineması’nın ilkbahar gösterimlerinin seçkisini oluştururken de aynı özenli yaklaşımı korumuş görünüyor. Gösterimlerin ücretsiz olduğunu, orijinal dilinde Türkçe (ve gerekirse İngilizce) altyazılı gerçekleştiğini hatırlatalım. Programın Nisan ayındaki filmlerini aşağıda bulabilir, Mayıs ayında gösterilecek filmlere de buradan ulaşabilirsiniz.

4 Nisan Perşembe

Extinção [Yok Olma] (2018)
Yönetmen: Salomé Lamas
86 dakika | Rusça | Türkçe ve İngilizce altyazılı

Extinção [Yok Olma] (2018) filminden bir kare. ©O Som e a Fúria

Extinção [Yok Olma] (2018) filminden bir kare. © O Som e a Fúria

Portekizli genç sanatçı ve yönetmen Salomé Lamas’ın kurguyla gerçeklik arasında gidip gelen bir deneme niteliğindeki siyah beyaz belgesel filmi, Birleşmiş Milletler üyesi hiçbir ülkenin tanımadığı Transdinyester’den yola çıkıyor. 1990’da Moldova içinde tek taraflı bağımsızlığını ilan eden, Ukrayna sınırı boyunca uzanan ve nüfusu yarım milyon civarında olan bu “de facto” cumhuriyet odağında, dönüşen Doğu Avrupa coğrafyasına dair etkileyici bir görsel anlatım sunuyor.

Transdinyester’de yaşayan ve Rusya’nın desteğine güven duyan milliyetçi genç adam Kolya, sahip olduğu Moldova pasaportuyla film boyunca bir sınırdan diğerine geçiyor. Sovyet mirası anıt yapılardan ücra köylere bu garip yolculukta kimlik ve aidiyet, yurt sevgisi ve yurttaşlık, ideoloji ve politikaya dair fikirler ve çatışmaların bulanıklaştığı bir araf hâliyle yüzleşiyor.

11 Nisan Perşembe

Estiu 1993 [93 Yazı] (2017)
Yönetmen: Carla Simón
96 dakika | Katalanca | Türkçe ve İngilizce altyazılı

Estiu 1993 [93 Yazı] (2017) filminden bir kare. © Inicia Films

Estiu 1993 [93 Yazı] (2017) filminden bir kare. © Inicia Films

İspanya’nın AIDS’ten yaşamını yitiren kayıp kuşağının geride bıraktığı nice çocuktan biri olan Carla Simón, biyolojik annesine adadığı Estiu 1993 [93 Yazı] filmi için şöyle diyor: “Senin hikâyen olduğu gerçeğini unutmak zorundasın.” Uluslararası festivallerde birçok ödüle layık görülen 2017 yapımı film, altı yaşındayken anne babasını kaybetmiş bir kız çocuğunun sessizce yas tutarken yeni ailesi ve hayatına nasıl uyum sağlamaya çalıştığını samimi bir dille anlatıyor.

Katalonya’nın başkenti Barselona’da doğup büyüyen Frida, sık ağaçlarla çevrili dağlık bir bölgede çiftlik evleri bulunan dayısı ve yengesinin yanına götürülür. Ne ailesinin ölümünü ne de sürüklendiği yabancı çevreyi anlamlandırabilen çocuk, annesinin özlemiyle doldukça içine kapanıp hırçınlaşır. Fakat, çok sıcak geçen 1993 yazı boyunca, yarı yaşındaki kuzeni Anna’yla beraber keşfettiği bu dünyada yerini bulmaya başlayacaktır.

18 Nisan Perşembe

Camorra (2018)
Yönetmen: Francesco Patierno
70 dakika | İtalyanca | Türkçe ve İngilizce altyazılı

Camorra (2018) filminden bir kare. © GA&A Productions Srl.

Camorra (2018) filminden bir kare. © GA&A Productions Srl.

Napoli doğumlu yazar ve yönetmen Francesco Patierno’nun 2018 yapımı belgesel filmi Camorra (2018), Campania bölgesinin başkentinde sosyo-antropolojik açıdan organize suçun tarihine bakıyor. İtalyan Radyo-Televizyonu RAI arşivlerinden çoğu daha önce yayımlanmamış etkileyici görüntülerle hazırlanan film, suç ve yoksulluğun hüküm sürdüğü Napoli sokaklarında Camorra suç örgütünün hikâyesinin izini sürüyor.

Patierno’nun haber programları, söyleşiler ve raporlarla kurguladığı film, örgütün savaştan sonra Campania’da sigara kaçakçılığını kontrolü altına alan Mafya’ya bağlanmasından “Kutsal”, “Prens” ve “Profesör” gibi lakaplarla bilinen ve hâlen cezaevinde olan lideri Raffaele Cutolo’ya, Camorra’nın 1960’lardan 1990’lara gelişimini ayrıntılarıyla inceliyor.

25 Nisan Perşembe

Slacker [Aylak] (1990)
Yönetmen: Richard Linklater
100 dakika | İngilizce | Türkçe altyazılı

Slacker [Aylak] (1990) filminden bir kare. © Detour Film Production

Slacker [Aylak] (1990) filminden bir kare. © Detour Film Production

Texas eyaleti şehirlerinden Austin’de, çoğu 30 yaş altında, iyi eğitimli ama kariyersiz, toplumsal kalıplara uymayan, hayat hakkında birçok fikri bulunan ama katılımcı olmayan “tuhaf” karakterlerle bir gün… 1989’da 23 bin dolarlık bütçe ve 16mm Arriflex kamerayla çekilen Slacker [Aylak], 1990’lar Amerika’sında alt kültür ve varoluşa dair sıradışı yaklaşımıyla bağımsız kült filmler arasında yerini aldı.

Meşhur Before üçlemesinin yönetmeni Richard Linklater’ın, kurucusu olduğu Austin Film Derneği’nin müdavimlerinin desteğiyle çektiği film, birbirini takip eden kısa sohbetlerle şekilleniyor. ABD’nin 1950’lerden bu yana ayda üssü olduğunu savunan bir UFO meraklısından evini soymaya kalkışan hırsızla arkadaşlık kuran bir anarşiste bir dizi karakter, şehir hayatı, toplumsal sınıflar, dışlanma, işsizlik, medya gibi konularda aklından geçen ne varsa anlatıyor.