4   +   4   =  

İlk kez Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan, kısa sürede çok sayıda kişide görülen ve “2019-nCoV” olarak adlandırılan yeni virüs, “korona virüsü” adıyla biliniyor. Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK), yeni virüsle ilgili bir bilgi notu paylaştı. Virüse ilişkin yanlış ve eksik bilgiler internet mecralarında dolaşıma girmişken, uzman görüşüne kulak vermekte fayda var.

Nasıl ortaya çıktı?

Yeni korona virüsü ilk kez 29 Aralık 2019’da, Çin’in Wuhan şehrindeki deniz ürünleri ve canlı hayvan satan bir markette çalışan dört kişide ve aynı günlerde bu marketi ziyaret eden çok sayıda kişide akciğer enfeksiyonu (pnömoni) bulgularının tespit edildiğinin açıklanmasıyla gündeme geldi. Hastalardan alınan örneklerin incelenmesi sonucunda 7 Ocak’ta, hastalığa neden olan virüsün SARS (2002) ve MERS (2012) gibi korona virüsü ailesinden olduğu anlaşıldı, virüse de “Yeni Korona Virüsü 2019″ (Novel Coronavirus, 2019-nCoV) adı verildi.

Korona virüsleri insanlar arasında hastalık yapabilen, bazı hayvan türlerinde (kedi, deve, yarasa) tespit edilebilen geniş bir virüs ailesi. Hayvanlar arasında dolaşan korona virüsleri zaman içinde değişim göstererek insana bulaşma yeteneği kazanabiliyorlar. Ancak bu virüslerin insanlar açısından tehdit oluşturması, insandan insana bulaşma yeteneği kazanmalarından sonra söz konusu oluyor. Yeni korona virüsü, Wuhan şehrinde canlı hayvan marketini ziyaret edenlerde ortaya çıkmış, insandan insana bulaşma yeteneği de kazanmış olan bir virüs.

Hastalık kaç kişide ve nerelerde görüldü? 

Kesin olarak kanıtlanmış hasta sayısı 23 Ocak itibarıyla 571 kişi. Bunlardan 95’inin ağır seyirli olduğu ve 17 kişinin de hayatını kaybettiği bildirildi. Ayrıca henüz kesin olarak kanıtlanmamış 393 hasta daha olduğu belirtiliyor. Hastalık Wuhan başta olmak üzere ve buradan yayılarak Çin’in 25 şehrinde, Japonya’da (1 kişi), Hong Kong’da (1 kişi), Tayvan’da (1 kişi), Makau’da (1 kişi), Güney Kore’de (1 kişi), Tayland’ta (3 kişi) ve ABD’de (1 kişi) görüldü.

Hastalığın belirtileri nelerdir?

Hastalık, 2-14 gün süren bir kuluçka süresinden sonra birden başlayan yüksek ateş (39 derece), öksürük ve nefes darlığı ile karakterlidir. Bazı hastalarda boğaz ağrısı ve burun akıntısının da olduğu görülmüştür. Hastalık genellikle orta-ağır bir klinik seyir göstermektedir. Ağır hastalanan ve ölen kişilerin büyük kısmı ileri yaştaki (>65y), altta yatan hastalıkları (akciğer hastalıkları, organ yetmezlikleri, kanser, diyabet, bağışıklık baskılayan hastalıklar) olan kişilerden oluşmaktadır. Genç sağlıklı erişkinlerde hastalık nispeten hafif seyretmektedir.

Hastalık nasıl bulaşır?

Bu virüsün de ailedeki diğer virüsler gibi solunum salgılarıyla bulaştığı düşünülüyor. Hasta kişilerden öksürük, hapşırık, gülme, konuşma sırasında çevreye saçılan virüs içeren solunum salgısı damlacıkları, sağlam kişilerin mukozalarına temas ederek bu kişilerin hastalanmasına neden oluyor. Hastalığın bu şekilde insandan insana bulaşması için yakın temas (bir metreden yakın) gerekli. Bugüne kadar 16 sağlık çalışanının hastalarla temas sonucunda hastalandığı, hayvan pazarını hiç ziyaret etmeyen kişilerde de hastalık geliştiği görüldü. Bu bulgular, virüsün insandan insana bulaşabildiğinin göstergesi. Ancak hâlen bulaştırıcılığın ne ölçüde olduğu bilinmiyor. Salgının nasıl seyredeceğini belirleyen en önemli faktör, virüsün insandan insana ne kadar kolay bulaşabildiği ve gerekli önlemlerin ne kadar başarıyla alınacağı. Bugünkü bilgiler ışığında korona virüsünün gıdalarla (et, süt, yumurta vb) bulaşmadığı söylenebilir.

Hastalıktan nasıl korunulabilir?

Hastalıktan korunmak için bir aşı söz konusu değil. Bu nedenle korunmada şimdilik en etkili yöntem virüsle (hasta kişilerle) temas etmekten kaçınmak. Bugün için Türkiye’de hastalığın yayılması söz konusu olmadığından toplumda özel bir önlem alınmasına gerek yok. Ancak solunum yolu enfeksiyonu yapan çok sayıda virüsün (grip, nezle vb.) insanlar arasında dolaşmakta olduğu kış aylarında sadece yeni korona virüsünden değil, diğer tüm solunum virüslerinden korunmak için el temizliğine dikkat edilmesi, temiz olmayan ellerin göz, ağız ve buruna götürülmemesi çok önemli.

Hastalığın kaynağı olan Çin’den dünyanın diğer bölgelerine yayılmasını engellemek için Wuhan’da toplu taşıma araçları kullanımı yasaklandı, şehirden giriş-çıkışlar durduruldu, maske kullanım zorunluluğu getirildi.

Hastalığın tedavisi var mıdır?

Bugün için korona virüslerine etkili olduğu gösterilmiş ilaç yok. Bu nedenle hastalara şikayetlerini azaltacak ve varsa bozulan organ fonksiyonlarını destekleyecek tedaviler veriliyor. Ülkemizde son 14 gün içinde Çin’e bizzat seyahat etmiş olan veya seyahat etmiş biriyle yakın teması olan kişilerin, ateş, öksürük, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olursa mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmaları gerekiyor.


Kaynak: Türk Tabipleri Birliği